Վահան Թեքեյան, Մահերգ նահատակաց

Վահան Թեքեյան

Վահան Թեքեյան – Հուրի Իսկանյան

Ծնվել է 1878 թվականի հունվարի 21-ին Կ. Պոլսի Օրթագյուղ թաղամասում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, եղել Ներսիսյան, Պերպերյան, Կեդրոնական վարժարանների սանը։ 1896 թվականին որպես առևտրական պաշտոնյա մեկնում է Եվրոպա, ապա հաստատվում Եգիպտոսում։ Այստեղից անընդհատ աշխատակցում է արևմտահայ պարբերականներին, իսկ 1905 թվականից ժամանակի հայ գրողներին համախմբում իր հիմնադրած «Շիրակ» պարբերականի շուրջը։

Համիդյան բռնակալության անկումից հետո Թեքեյանը «Շիրակը» տեղափոխում է Կ. Պոլիս, հաստատվում այստեղ, մասնակցում ազգային-հասարակական կյանքին։ 1914 թ. Թեքեյանը կրկին Եգիպտոսում էր, մի բարեբախտության, որը նրան հնարավորություն տվեց փրկվելու արյունահեղ կոտորածից։ Սակայն գրական-մանկավարժական կյանքը ծննդավայրում անցկացնելու ձգտումը դարձյալ հանգիստ չի տալիս նրան, և վերադառնալով Պոլիս, սկսում է խմբագրել «Ժողովուրդի ձայն» օրաթերթը, ապա վարում Կեդրոնական վարժարանի տնօրենի պաշտոնը։ Քաղաքական կյանքն, այնուամենայնիվ, ստիպում է գրողին կրկին ապաստան գտնել Եգիպտոսում, ուր մինչև կյանքի վերջը խմբագրում է «Արև» օրաթերթը։

Վախճանվել է Կահիրեում 1945 թ. ապրիլի 4–ին։ Թեքեյանի աճյունը հանգչում է Կահիրեի հայկական գերեզմանատանը։

Մեջբերումներ Վահան Թեքեյանի մասին

… Նա դարձավ սփյուռքի հայության ամենաճանաչված բանաստեղծը, նրա դառն օրերի ողբասացը, նրա ծանր ապրումների և հույսերի երգիչը և մահացավ իբրև ազնիվ հայրենասեր՝ հոգով ու սրտով իրեն կապված զգալով մայր հայրենիքին։— Վաղարշակ Նորենց

Թեքեյանի լավագույն բանաստեղծությունները կարդալիս ինձ միշտ թվացել է, թե կանգնել եմ մեր ճարտարապետական որևէ նշանավոր կոթողի դեմ՝ նույն խորհրդավոր խոհունությունը, ձևերի նույն ներդաշնակությունը, նույն անզարդ ու զուսպ վեհությունը։— Վահագն Դավթյան

Մահերգ նահատակաց

Անոնց համար որ ինկան
Ըզմեզ ազատ ուզելով՝
Սրտերը մեր քովե քով
Կ’ըլլան այսօր մեկ խորան։

Անոնց հոգվոյն պաշտամունք
Մեր մեն մի խոհն է հիմա,
Դեպի անոնց կ’ամբառնայ
Մեր յոյսն ու սերն իբրեւ խունկ

Եվ մեր ցավի սըկիհեն
Անոնց մարմինն ու արյունն
Իբր անսահման սրբություն
Մենք կ’ընդունինք սրբօրեն։

Համո Սահյան, Կա մի թուլություն

Կա մի թուլություն,
Որ ինձնից վանել
Չեմ կարողանում,
Քո չարության դեմ
Բարություն չանել
Չեմ կարողանում:
Բայց դեռ չգրված
Երգիս տողի պես
Անգիր եմ արել…
Անգիր եմ արել,
Բայց արտասանել
Չեմ կարողանում:
Ես քեզ մոռանալ
Քեզանից հեռանալ
Չեմ կարողանում:
Ինձ քեզնից խլել,
Ինձնից վերանալ,
Չեմ կարողանում…

Համո Սահյան բնութագիր

Սահյանն իր գրական անունը ստեղծել է հոր՝ Սահակի անվան առաջին մասի «ՍԱՀ» և ազգանվան վերջավորության «յան» համատեղումով։ Համո Սահյանը ծնվել է 1914 թվականի ապրիլի 14-ին Սիսիանի շրջանի (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) Լոր գյուղում։ Սահյանը սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի դպրոցում, որտեղ իբրև ուսուցիչ աշխատել էին բանաստեղծներ Գառնիկ Քալաշյանը և Ակսել Բակունցը։ Աշխատել է Սիսիանի շրջանային թերթում (1937-1938), «Խորհրդային գրող» ամսագրում (1938-1941), «Կոմունիստ» թերթում (1945-1951), այնուհետև՝ Երևանի «Ավանգարդ» թերթում (1951-1954) և «Ոզնի» հանդեսում (1954-1965): Ավարտվում է բանաստեղծի ստեղծագործության առաջին շրջանը և սկսվում նորը՝ «Մայրամուտից առաջ» (1964), «Քարափների երգը» (1968), «Տարիներս» (1970) ժողովածուներով, որոնք նոր սկիզբ տվեցին Սահյանի ստեղծագործության մեջ. նրա քնարերգությունը հարստանում է թարմ արտահայտչաձևերով, բանաստեղծության ավանդական կառույցները նորոգվում են պատկերային նոր մտածողությամբ, ամրանում է բանաստեղծի կապն իր հոգևոր արմատների հետ։ Այդ գրքերում նա հանդես է գալիս նաև որպես գեղագետ-փիլիսոփա։ «Քարափների երգը» ժողովածուում քարափները ներկայացված են որպես մարդկության աղբյուրներ։ Ժողովածուի մի բանաստեղծության մեջ բանաստեղծը դիմում է իր ծննդավայրին և ասում է. «Քո սարերին եմ թիկնելու նորից»։

Համո Սահյանի ստեղծագործության մեջ մեծ թիվ են կազմում անցյալին, մանկությանը նվիրված բանաստեղծությունները, որոնք ունեն արդիական իմաստավորում, հասարակական հնչեղություն: Նա իրեն հատուկ բառամթերքով անդրադարձնելով իր զգայական աշխարհը` հասնում է լեզվաոճական ինքնատիպության ու կայունության: Նա թարգմանել է Ա. Պուշկինի, Ս. Եսենինի, Գ. Լորկայի և այլ բանաստեղծների ստեղծագործություններից: Սահյանի բանաստեղծություններում անձինք են համարվում անձրևը, ծառը, կայծակը, գետը, լիճը և այլն։

Կա մի թուլություն բանաստեղծությունը կարելի է համարել սիրո բանաստեղծություն։ Հ. Սահյանը գրում է իր, որ սերը իր համար թույլություն է: Թույլությունը ունի երկու իմաստ՝ ուղիղ և փոխաբերակակ, բայց երկու իմաստով էլ վատ, որովհետև դու կախվածություն ես ունենում ինչ-որ մեկից կամ ինչ-որ բանից:

Ձայնագրություն Աղբյուր

Reported speech

“He works in a bank”
She said that he worked in a bank.
2. “We went out last night”
She said that they had gone out the night before.
3. “I’m coming!”
She said that she was coming.
4. “I was waiting for the bus when he arrived”
She said that she was waiting for the bus when he arrived
5. “ I’d never been there before”
She said that she had never been there before.
6. “I didn’t go to the party”
She told me that she hadn’t gone to the party.
7. “Lucy’ll come later”
She said that Lucy would come later.
8. “He hasn’t eaten breakfast”
She told me that he hadn’t eaten breakfast.
9. “I can help you tomorrow”
She said that she could help me the following day.
10. “You should go to bed early”
She told me that I should go to bed early.
11. “I don’t like chocolate”
She told me that she didn’t like chocolate.
12. “I won’t see you tomorrow”
She said that she wouldn’t see me the following day.
13. “She’s living in Paris for a few months”
She said that she was living in Paris for a few months.
14. “I visited my parents at the weekend”
She told me that she had visited her parents at the weekend.
15. “She hasn’t eaten sushi before”
She said she hadn’t eaten sushi before.
16. “I hadn’t travelled by underground before I came to London”
She said that she hadn’t travelled by underground before she came to London.
17. “They would help if they could”
She said that they would help if they could.
18. “I’ll do the washing-up later”
She told me that she would do the washing-up later.
“He could read when he was three”
She said  that he could read when he was three.
20. “I was sleeping when Julie called”
She said that she was sleeping when Jilie called.

Reported Speech Questions
1. “Where is he?”
She asked me where he was.
2. “What are you doing?”
She asked me what I was doing.
3. “Why did you go out last night?”
She asked me why I had gone out the night before.
4.“Who was that beautiful woman?”
She asked me who that beautiful woman had been.
5. “How is your mother?”
She asked me how my mother was.
6. “What are you going to do at the weekend?”
She asked me what I was going to do at the weekend.
7. “Where will you live after graduation?”
She asked me where I would live after graduation.
8. “What were you doing when I saw you?”
She asked me what I was doing when she saw me
9. “How was the journey?”
She asked me how the journey was .
10. “How often do you go to the cinema?”
She asked me how often I went to the cinema.
11. “Do you live in London?”
She asked me if I lived in London.
12. “Did he arrive on time?”
She asked me if he had arrived on time.
13. “Have you been to Paris?”
She asked me if I had been to Paris.
14. “Can you help me?”
She asked me if I could help her.
15. “Are you working tonight?”
She asked me if I was working that night.
16. “Will you come later?”
She asked me if I would come later.
17. “Do you like coffee?”
She asked me if I liked coffee.
18. “Is this the road to the station?”
She asked me if this was the road to the station.
19. “Did you do your homework?”
She asked me if I had done my homework.
20. “Have you studied reported speech before?”
She asked me if I had studied reported speech before.

ՏՏ դասընթացի ընտանեկան նախագծեր

Մեծ տվյալներ և դրա պահպանումը

<<10-15 տարի առաջ մենք գործեցինք մոտավորապես գեգաբայթ տվյալների հետ: Համեմատաբար քիչ ժամանակ է անցել, չի հասցրել փոխվել, նույնիսկ, սերունդ, իսկ տվյալների քանակը մոտենում է հարյուրավոր գեգաբայթերի: Եթե ​​մենք մեկ այլ անկյունից նայենք՝ կորպորատիվ հատվածի համար, ապա մեկ Boeing 737 ինքնաթիռի շարժիչի վրա տեղադրված սենսորները կես ժամյա թռիչքի ընթացքում գեներացնում են մոտավորապես 10 տեռաբայթ տվյալներր։ Այսինքն՝ Մոսկվա — Նովոսիբիրսկ պարզ տեսակի թռիչքի ընթացքում նմանատիպ կառուցվածքը կարտադրի 160 տերաբայթ տվյալներ:>>

<<Կարող եք նայել Սոչիում անցկացվող Օլիմպիական խաղերին և կոպիտ պատկերացնել, թե ինչ քանակությամբ տվյալներ է նա թողել: Սա տվյալներ են հարյուրավոր մարզիկների, մրցումների, հազարավոր ժամերի տեսագրության, անվտանգության տեսախցիկների տվյալներ, և սա, ամենայն հավանականությամբ, տասնյակ ժամվա տեսանյութեր և այլ արտեֆակտներ են: Մի կողմից ՝ մեծ տվյալների հետ կապված կան որոշ խնդիրներ, մյուս կողմից ՝ հսկայական հնարավորություններ:>>

<<Մեծ տվյալների հնարավոր օգտագործման համար մի ամբողջ դաս կա: Առաջին կարգը արխիվների պահեստավորումն է, երկրորդ դասը` մեծ քանակությամբ տեղեկատվության մշակումը: Ես գրեթե համոզված եմ, որ առաջիկա մի քանի տարիների ընթացքում արդյունաբերությունը կաճի բավականին կայուն տեմպերով և կհայտնվեն նվազագույնը մի քանի ինտերնետային ընկերություններ, որոնք կմասնագիտանան մեծ տվյալների հետ աշխատելու բնագավառում, միանշանակ սցենարներ կլինեն ՝ այս տեսակի տվյալների հետ աշխատելու համար, որոնց մասին մենք այժմ չենք մտածում և դա համարում ենք ֆուտուրիզմ:>>

Այս ինտերվյուն լսելով և կառդալով հասկացա, որ գեգաբայթերը ստեղծվել 10-15 տարի առաջ։ Հասկացա որ մեծ հնարավորություններ կանստեղծելու մեծ տվյալների հետ օգտագործման ինտերնետային ընկերություններ։

Գերհամակարգչային մոդելավորման պատմությունը

Հաշվողական տեխնոլոգիան զարգացել է հաշվարկային մեթոդների հետ միաժամանակ։ Դա պայմանավորված էր միջուկային ծրագրերի մշակմամբ: Պատերազմի ավարտին տեղի ունեցան ճապոնական քաղաքների ռմբակոծություններ, որից հետո մեր կառավարությունը ստիպված եղավ շտապ ներդնել միջուկային ծրագիր, և ֆիզիկոս Կուրչատովը գլխավորեց և այն հնարավորինս շուտ արեց: Բայց դրա համար ստիպված էին շատ ուժեղ ուժեր գործադրել ոչ միայն ֆիզիկոսները, այլև մաթեմատիկոս-հաշվիչները և համակարգչային տեխնոլոգիայի մշակողները:

Առաջին էլեկտրոնային հաշվարկային համակարգիչը ստեղծվել է մոտավորապես 1951 թ.-ին ՝ ակադեմիկոս Լեբեդևի դպրոցի կողմից: Մոտ մեկ տարի անց նմանատիպ լրիվ էլեկտրոնային համակարգիչ հայտնվեց Ամերիկայում, որը ստեղծվել է հայտնի ֆոն Նեյմանի կողմից: Անմիջապես խնդիր առաջացավ միջուկային պայթյունի տարածման հետևանքների մասին, որը միաժամանակ լուծվեց ինչպես այստեղ, այնպես էլ օվկիանոսից այն կողմ: Իհարկե, այս ամենն իրականացվել է հույժ գաղտնի ծրագրերով: Այժմ այդ բոլոր աշխատանքները բաց են և առկա դասագրքերում:

Այնուհետև, փաստորեն, սկսեցին զարգանալ տարբերությունների սխեմաները մասնակի դիֆերենցիալ դիֆերենցիահավասարումների լուծումներ: Սա հենց մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմքն է, որը նկարագրում է հիմնական ֆիզիկական գործընթացները: Ընդհանուր առմամբ, շատ ֆիզիկական պրոցեսներ կարելի է նկարագրել մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների երկու համակարգերի միջոցով: Հավասարումների մի համակարգը շարունակական մեխանիզմն է, երկրորդըՄաքսվելի շարունակական էլեկտրոդինամիկայի համակարգը:

Դիտելով այս տեսանյութը և կարդալով ստորև ներկայացված նկութը հասկացա, որ էլեկտրոնային հաշվարկային համակարգիչը ստեղծվել է մոտավորապես 1951 թ.-ին՝ Լեբեդևի կողմից։ Իմացա որ մաթեմատիկական ֆիզիկայի հիմքը դա մասնակի դիֆերենցիալ դիֆերենցիահավասարումների լուծումներ են։ Իմացա որ 50-ական թվականներին միջուկային պայթյունի տարածման հետևանքներ են առաջացել, որոնք անմիջապես լուծվել են։

ՏՏ կրթություն

Ռուսաստանում 300-700 հազարի կարգի ՏՏ մասնագետներ կան (տարբեր կերպ կարելի է հաշվարկել): ԱՄՆ-ում նրանք մոտ 4,5 միլիոն են: Որտեղից այդքան մասնագետ: Այս ոլորտում աշխատող մարդկանց մեծ մասը տեղավորվում է որոշակի բուրգի մեջ: Բոլոնիայի ավանդական համակարգում կան բակալավրեր և մագիստրներ: Բուրգի հիմքը հենց բակալավրներն են: ՏՏ մասնագետներ են համարվում բակալավրիատն ավարտողները, ովքեր պատրաստ են աշխատանքի և այս էկոհամակարգի հիմնական տեղերն են զբաղեցնում:

Արևմուտքում ՏՏ ոլորտի մասնագետները համալսարաններ են գալիս մի պարզ պատճառով `նրանք գաղափար ունեն, և ուզում են փորձարկել: Եթե ​​մարդն աշխատում է արդյունաբերության ներսում, ապա դա առևտրային ձեռնարկություն է, նա պետք է իր շահույթը վերցնի: Առևտրային ընկերության ներսում նոր գաղափար փորձարկելը բավականին դժվար է այն պատճառով, որ ընկերությունն ունի բաժնետերեր, որոնք հետազոտություններին իրազեկված չեն և ցանկանում են հենց այսօր շահաբաժիններ ստանալ:

Խնդիրն այն է, որ արդյունաբերությունը չի կարող պատվիրել արմատական հետազոտությունները, քանի որ այն առևտրային է: Միայն IBM մակարդակի ընկերությունը կարող է գումար ծախսել արմատական հետազոտությունների վրա, որոնք ապագայում նրան շահույթ կբերեն: Ոչ մեծ ընկերությունների մեծ մասը չի կարող դա իրեն թույլ տալ:

Այս նյութից տեղեկացա որ Ռուսաստանում կան 300-700 հազար ՏՏ մասնագետներ, իսկ ԱՄՆ-ում 4,5 միլիոն։ Գոյություն ունի բուրգ, որոնցում այս ոլորտում աշխատողներն են տեղավորվում։ Արևմուտքում այդ մասնագետները գնում են համալսարան իրենց գաղափարները փորձարկելու համար։

Արհեստական ​​բանականությունը անօդաչու թռչող սարքերում

Անօդաչու սարք պարտադիր չէ, որ միայն թռչի, այն գտնվում է երկրի վրա, ջրի վրա և օդում: Թերևս այս խառնաշփոթը պայմանավորված է նրանով, որ անգլերեն տերմինով «օդաչու» բառ չկա, այնտեղ այն կոչվում է անօդաչու, առանց անձի տրանսպորտային միջոց։ Ռուսաստանում «առանց անձի տրանսպորտային միջոցներ» արտահայտությունը վատ է հնչում, չնայած ոմանք օգտագործում են այս տերմինը, կարող եք նաև գտնել «անմարդկային», բայց մենք սովորաբար ասում ենք «անօդաչու»: Երկրորդ կետը վերաբերում է նաև այս օդաչուին, այն իրականում այնքան էլ պարզ չէ: Դիտարկենք ամենապարզ օրինակը, երբ մենք ունենք քառանկյուն և այն իրականացնում է ինչ-որ տեսանկարահանում: Այժմ դեպքերի 99.9%-ում այն ​​վերահսկվում է որոշակի անձի, օդաչուի կողմից, նա պարզապես ուղղակիորեն չի գտնվում այդ անօդաչու մեքենայում կամ դրա մեջ: Ստացվում է այս երկակիությունը. օդաչու կարծես չկա, բայց իրականում նա կա:

Նյութը անօդաչու սարքերի մասին է։ Սկզբում մեզ թվում է այս սարքերը անօդաչու են և կառավարվում են իրենք իրենց, սակայն իրականում գոյություն ունեն օդաչուներ, ովքեր վերահսկում են անօդաչու սարքերի 99․9 տոկոսը։

Տարածաշրջանային գրականություն

Ժամանակակից պարսկական պոեզիա

Ալիռեզա Ռոշան

Թռչունը մահկանացու է
Սիրտս նեղված է,
սիրտս նեղված է…
Դուրս եմ գալիս պատշգամբ
ու մատներս գիշերվա ձգված մաշկին հպում…
Մտերմության լույսերը մարած են,
մտերմության լույսերը մարած են…
Ինձ ոչ ոք չի ծանոթացնի արևի հետ,
ինձ ոչ ոք չի տանի ճնճուղների խնջույքին…
Հիշի՛ր թռիչքը,
թռչունը մահկանացու է։

Ռեզա Քազեմի
Փողոցում
մեկը սուլելով մոտենում է
սենյակիս պատուհանին։

Սենյակի խավարում,
աչքս՝ ծխախոտիս կրակին,
մտածում եմ նրա մասին,
ով կարծում է՝ միայնակ է։

Փողոցում
մեկը սուլելով հեռանում է
սենյակիս պատուհանից։

Շամս Լանգեռուդի

Ափի երազանք

Մի բան արա, որ ափը
քեզ հասնելու երազանք լինի,
ծովում
ելք չկա սիրահարվելուց բացի…

Վախենամ՝
խորտակվեմ քո մեջ,
ու այնպահ անգամ երազիս
քեզնից բաժին չհասնի…

Task(151A:a,b B:a,b)

Complete with the gerund or infinitive of a verb from the list.

  1. I’m exhausted! I don’t fancy doing tonight.
  2. If you carry on talking, you’ll have to leave the room.
  3. We’d better go some shoping if we want to cook tonight.
  4. I’m very impatient. I can’t stand waiting in queues.
  5. She tends to get angry when people disagree with her.
  6. My parents used to make me tidy my room every morning.
  7. I’d rather not come tonight. I need to study.
  8. I can’t wait to work on holiday.
  9. I don’t mind going out late tonight if I can leave early tomorrow.
  10. Do you happen to know her phone number?

Circle the correct form.

  1. I’ll never forget to see / seeing the Grand Canyon fior the first time.
  2. He needs to call / calling the helpline. His computer has crashed.
  3. Have you tried to read / reading a book to help you sleep?
  4. I must have my keys somewhere. I can remember to lock / locking the door this morning.
  5. We ran home because we had forgotten to turn / turning the oven off.
  6. Their house needed to paint / painting so they called the painters.
  7. Did you remember to send / sending your sister a card? I’ts her birthday today.
  8. We tried to learn / learning to ski last winter but we were hopeless!

Right or wrong? Correct the wrong phrases.

  1. Nowdays I use to go to bed early.(wrong, I use going)
  2. When we visited our friends in London we couldn’t get used to drink tea with breakfast.(right)
  3. Sorry I’m not used to staying up so late. I’m usually in bed by midnight.(right)
  4. There used to be a cinema in our village , but it cut it closed down three years ago. (wrong, used to being)
  5. Paul used to having a beard when he was younger. (right)
  6. A I don’t think I could work at night. B It’s not so bad. I use to it now.(wrong, I use to it nowing)
  7. Did you used to wear a uniform at your school?(wrong, used to wearing)

Complete used to, to be used to, or get used to and the verb in brackets.

  1. When Nathan started his first job, he couldn’t used to get up at 6 a.m.(get up)
  2. If you want to lose weight, then you’ll have to get used eatting less.(eat)
  3. I don’t like having dinner at 10:00- I’m not used to having a meal so late.(not / have)
  4. When we were children we used to spending all day playing football in the park.(spend)
  5. Jasmine has been a nurse all her life so she’s used to working nights.(work)
  6. I’ve never worn glasses before, but I’ll have to get used to wearing them.(wear)
  7. I didn’t recognize you! You be used to having long hair, didn’t you?(have)
  8. Amelia is an only child. She’s not used to shareing her things.(not / share)

Անհատական պլան

  • Հեռավար ուսուցում. շարունակելու եմ մասնակցել հեռավար ուսուցմանը կատարելով հանձնարարություններս և տեղադրելու եմ բլոգում։
  • Շարունակելու եմ ընթերցել Սուն Ցզիի <<Ստրատեգիայի արվեստը>> գիրքը և վերջացնելուց հետո կարդալու եմ այլ գրքեր։ Դիտելու եմ ուսուցողական ֆիլմեր։
  • Շարունակելու եմ տեսահոլովակների և կայքերի միջոցով ընդլայնել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների վերաբերյալ գիտելիքներիս պաշարը։
  • Ընտանիքով դիտելու ենք գեղարվեստական ֆիլմեր և քննարկենք։

Թափոնների հիմնախնդիրը

Թափոններ, մարդու կենցաղային և արդյունաբերական գործունեության ժամանակ նյութերի ու էներգիայի փոխակերպման հետևանքով առաջացող արգասիքներ, որոնք չունեն հետագա օգտագործելի հատկություններ։ Թափոնները մթնոլորտային օդի, ընդերքի, ջրերի և հողերի աղտոտման աղբյուր են։ Թափոն են համարվում այն թափոնները, որոնք ձևավորվում են մարդկային գործունեության ընթացքում:

Թափոնների (աղբի) առաջացումը որպես երևույթ հեշտ է բացատրել կառավարման տեսության տեսակետից: Թափոններն առաջանում են այն դեպքում, երբ մարդը դադարում է կառավարել իրեն համար ոչ պիտանի նյութական օբյեկտները (թափում է դրանք), և այդ օբյեկտները անցնում են ինքնակառավարման պայմանակարգի. աղբն սկսում է թափված մնալ և դանդաղորեն քայքայվել:

Շրջակա միջավայրի վրա թափոնների ներգործությունը որոշելու և կանխատեսելու, դրանց բացասական հետևանքները ժամանակին բացահայտելու ու կանխարգելելու նպատակով արտադրողները և տնօրինողները իրականացնում են պարբերական մոնիտորինգ։

Կենցաղային և արդյունաբերական թափոնների հավաքման, փոխադրման, պահման, մշակման, օգտահանման, հեռացման, ծավալների կրճատման, ինչպես նաև մարդու առողջության ու շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցության կանխարգելման իրավական և տնտեսական հիմքերը կարգավորվում են «Թափոնների մասին» ՀՀ օրենքով։

Արդյունաբերական թափոնների կրճատման նպատակով ՀՀ-ում մշակվել են քիմիական նոր տեխնոլոգիաներ (օրինակ՝ չհագեցած միացությունների հալոգենացումը ցածր ջերմաստիճանում պրոտոնազուրկ երկբևեռ լուծիչներում իրականացնելիս նպաստում է քլորոպրենի արտադրական թափոնի կրճատմանը)։

Թափոնների գործածության ոլորտում պետական քաղաքականության հիմնական սկզբունքներն են թափոնների բացասական ներգործությունից մարդու առողջության և շրջակա միջավայրի պահպանումը, նյութահումքային և էներգետիկ պաշարների թույլատրելի օգտագործման ապահովումը, թափոնների գործածության վերաբերյալ հասարակության էկոլոգիական, տնտեսական և սոցիալական շահերի զուգակցումը։

Թափոնների գործածության ընթացքում մշակվում են սանիտարական և հակահամաճարակային կանոններ, հիգիենային չափորոշիչներ՝ մարդու օրգանիզմի վրա վնասակար ու վտանգավոր ազդեցության բացառման նպատակով։

Մարդու առողջության և շրջակա միջավայրի պահպանության ու թափոնների ծավալների նվազեցման նպատակով թափոնների գործածության մեջ ներգրավված ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար սահմանվում են թափոնների տեղադրման սահմանաքանակներ՝ շրջակա միջավայրի վրա սահմանային թույլատրելի վտանգավոր ներգործությունների չափորոշիչներին համապատասխան։