Եղիշե Չարենց «Դանթեական առասպել»

Մենք ճամփա ընկանք առավոտ ծեգին՝
Կապույտ երկնքի խորությամբ արբած։
Թարմ, թեթև էր մեր ճամփորդի հոգին՝
Ուրախ էինք մենք և մեր սիրտը— բաց։
Կանչում էր, կանչում ճամփան անմեկին
Ոլորապտույտ մեր առաջ փռված…

<<Դանթեական առասպել>>

1915 պատերազմական անհաջողությամբ Ռուսական զորքերը անցել էին հարցակման,նորից կռիվներ էին մղվում նահանջած վայրերում՝Արևմտյան Հայաստանի ամբողջ տարացքում,որը և առիթ հանդիսացավ Չարենցի համար գրելու «Դանթեական» սահմռկեցուցիչ պոեմը,որտեղ նկարագրվում է պատերազմական դաժան իրողությունն ու օրենքները:

  Ինչու են փռում այսքան ցավ,ավեր,

  Հողմերը այս չար երբ պիտի լռեն,

   Եվ ով է լարում այսպիսի դավեր

   Կյանքը դարձնում նզովյալ գեհեն:

Պոեմում պատկերվում են պատերազմի իրական և դրանց ուղեկցող զինվորների վերապրած սարսափները,ճանապարհին  ընկած դիակներ,ոսկրացած ձեռքեր,մերկ սրունքներ,ցիրուցան ատամներ՝

    Սարսափած սրտով մենք  անցանք առաջ,

    Եվ մեր հայացքից արյուն էր կաթում,

    Լուսնոտի նման բութ ու շվարած

    Այլևս ոչինչ չեինք նկատում:

Պտերազմական ողբերգական մաքառումի տարբերակը ներկայացվում է զինվորների ծանր վերելքով՝ սառցապատ լեռան ծերպերով մինչև գագաթը: Դա մեր Վան քաղաքի ճանապարհն էր որը մեռած էր համարվում, որը ալեկոծվում էր ահի և մահի դաժան տեսարաններով:Բանաստեղծը ամեն վարկյան մաքառում է ի պաշտպանություն մարդու դարավոր մահվան դեմ,մարդու հոգևոր և բարոյական նկարագրի:Դա է այն պայծառ ծեգերի,ոսկի հասկերի,դյութիչ հեռուների,ձյունապատ գագաթների,ծովի գիշերային ծփանքների ղողանջները,տարբեր դարձդարձումների նորից ուղված արնաբույր, պատերազմների նյութական,ֆիզիկական ու հոգևոր ավերմունքների դեմ:

     Եվ ճամփա ընկանք որպես մեռելներ

     Թաղելով այնտեղ և մեր խիղճն ունայն

     Ամեհի ցավով ներթափանցված այս և նման նկարագրություններն պարուրում են և պատերազմի զոհերին, և պատերազմող կենդանի մարդկանց,որոնց հոգու ապրումները ցուցադրելով բանաստեղծը անհուն տագնապներով բողոքում է պատերազմ կոչվող խելահեղության դեմ:

Թումանյանի հեքիաթները

Իսկ ու՞մ հեքիաթներով է մեր մանկությունը անցել։ Երևի բոլոր հայերի մտքին էլ առաջինը կգա Հովհաննես Թումանյանը: Եվ իրոք՝ հանճարեղ մարդ, հրաշալի հեքիաթագիր, ում հեքիաթները չեն կորցնում իրենց ուժն ու հետաքրքրությունը տարիների ընթացքում:

Եվ շարքը կարելի է շարունակել: հետաքրքիրն այն է, որ Թումանյանի հեքիաթները միայն մանուկների համար չեն: Դրանցից մեծերը նույնպես շատ բան կարող են սովորել:Թումանյանը հասկանալի ու սիրելի է բոլոր տարիքներում և հենց դրա համար էլ ուղեկցում է մեզ ողջ կյանքի ընթացքւմ, սովորեցնում շատ ու շատ բաներ, չարի և բարու մասին:

Նույնիսկ Թումանյանի մանկական ստեղծագործություններում թվացյալ պարզության տակ թաքնված են մեծ իմաստներ:Եկեք նկատի առնենք մի քանի հեքիաթներ:

Մեր անխելք մարդը, Կիկոսը և Քաջ Նազարը,
որ եկան այլ աշխարհներից ու հաստատվեցին մեզանում:

Վերնագրի մեր-ը հարաբերական հասկանանք, քանի որ Անխելք մարդը, Կիկոսը եւ քաջ Նազարը մեզնից չեն, հայ գենից չեն առաջացել, հայ մայրը չէ այդպիսիններին լույս աշխարհ բերել: Դրանք այլ աշխարհներից են՝ տարբեր ճանապարհներով :Բայց իրականում Անխելք մարդը, Կիկոսը եւ Քաջ Նազարը վաղու՜ց են հայ իրականություն մտել:   Այնպես որ, ստիպված ենք այդպիսիններին առայժմ մերը համարել՝ հուսալով, որ օրերից մի օր հայոց արարչադրոշմ ազգի, գենի ու հոգետիպի մաքրման դեպքում դրանցից ու դրանց հոգեգծերից կազատվենք: Մեր անզուգական հեքիաթագիր Հովհաննես Թումանյանը  «Անխելք մարդը», «Կիկոսի մահը» եւ «Քաջ Նազարը» հեքիաթների նյութը վերցրել է միջնադարյան հեքիաթներից, զրույցներից, հրաշալիորեն մշակել է:

Բառարաններ, բառարանների տեսակներ

Լեզվաբանական բառարանները լինում են՝

Բացատրական բառարաններ՝ «Հայկազյան բառարան», «Հայերեն բացատրական բառարան» (հեղ. Ստեփանոս Մալխազյանց), «Ժամանակակից հայերենի բացատրական բառարան» (ակադեմիական հրատարակություն), «Արդի հայերենի բացատրական բառարան»(Եդուարդ Աղայան), «Լեզվաբանական բառարան» (Պետրոսյան, Գալստյան), «Ոճաբանական բառարան» (Հ. Պետրոսյան), «Հայերենագիտական բառարան»:

Դարձվածաբանական բառարաններ՝ «Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան» (Սուքիասյան), «Դարձվածաբանական դպրոցական բառարան» (Պետրոս Պեդիրյան), «Հայերենի թևավոր խոսքեր» (Պետրոս Պեդիրյան):

Ուղղագրական բառարաններ՝ «Հայերեն ուղղագրական, ուղղախոսական, տերմինաբանական բառարան» (Հովհաննես Բարսեղյան), «Մեծատա՞ռ, թե՞ փոքրատառ» (Դավիթ Գյուրջինյան), «Բառերի գծիկով, անջատ գրություն» (Դավիթ Գյուրջինյան):

Թարգմանական բառարանները լինում են երկլեզվյա, եռալեզվյա՝ «Հայ-ռուսերեն», «Հայ-անգլերեն»:

Կան նաև հոմանիշների, հականիշների, համանունների բառարաններ՝«Ստուգաբանական բառարան» (Աճառյան):

Առցանց բառարաններից օգտվելու համար պետք է նշված տեղում մուտքագրել բառը և այն կթարգմանի կամ կգտնի մեր բառի փոխառությունը։

Նաև ես կարդացել եմ <<Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան>>-ը, որտեղից կցանկանյի մի քանի բառ ներկայացնել.

1. Ա-ն ասել, Բ-ն էլ ասել — մի բան հիշելիս մյուսը չանտեսել, չմոռանալ։.

2. Աբրահամի գառ — միամիտ, խեղճ մարդ։

3. Աբուռը մի դիհ դնել — ամոթի, պատվի զգացումը կորցնել։

4. Ագիին տակ պաղլեղ լեցնել — խիստ պատժել։

5. Սպիտակ ագռավ — բարձր ծագումով մարդ։

Հնչյունափոխություն․ 10.09.2021

80.Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է ընդգծված ո-ն արտասանվոմ վօ:

1)արագոտն,ամենաորակյալ,անորսալի
2)գանգոսկր,բարձրորակ,երկարաոտ
3)ամենաողորկ,հնաոճ,արջաորս
4)անողնաշար,անողոք,հոգեորդի

81. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գաղտնավանկերի ը-ն ճիշտ տեղադրված:

1)կ(ը)ն(ը)կատի,համ(ը)րանալ,չվնկ(ը)րկել
2)դ(ը)ռ(ը)նբաց,տ(ը)րտմել,խ(ը)մբվել
3)փ(ը)րկ(ը)վել,կ(ը)նճռոտ,խ(ը)ճ(ը)ճվել
4)կ(ը)րկնվել,հանգց(ը)նել,խառ(ը)նվածք

82. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են երկվանկ:

1)մկան,աստղիկ,հարսնյակ
2)սպի,էինք,երբևէ
3)վայրէջք,կռունկ,անարև
4)ծանր,հուսաբեկ,բժիշկ

83. Ո՞ր շարքում գաղտնավանկ ունեցող բառ կա:

1)մաքրամաքուր,մանրակ,գանգրահեր,կաթնակեր
2)փափկասեր,անընչասեր,խառնիխուռն,ուղղաձիգ
3)գեղեցկություն,ակնաբույժ,վերջնագիր,կապտերանգ
4)քաղցրասեր,ծաղկածիծաղ,կուսակցական,մատնաչափ

84. Ո՞ր շարքի բառերից ոչ մեկում բաց վանկ չկա;

1)խմորագունդ,պերճաշուք,հանցապարտ,ձեռնամարտ
2)կուժկոտրուկ,աջհամբույր,համհարզ,թարթիչ
3)ամրոցամերձ,կիրակնօրյա,վերընձյուղվել,ինքնահավան
4)սաղավարտ,անձկություն,ահագնադղորդ,բերդակալ

85. Քանի՞ բաց և քանի՞ փակ վանկ կա զարմանալիորեն բառում:

1)չորս բաց, երկու փակ
2)մեկ բաց,երեք փակ
3)երկու բաց,չորս փակ
4)երեք բաց, երեք փակ

86.Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի, բառաձևերի վերջին վանկն է շեշտվում:

1)հարազատի,քույրդ,քաղաքներից,դուստրեր
2)թրխկոց,կարծես թե,հայեցի,անդրաշխարհ
3)մեծ-մեծ,ի դեպ,արագընթաց,դրամարկղեր
4)մանավանդ,ուստր,ռուսերեն,հայկական

87. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ը-ի սղում կա:

1)Փխրուն, մանրավաճառ, եզրային, ծնրադիր
2)բարձրաձայն, ակնհայտ, արկղիկ,երփներանգ
3)ցածրահասակ,ծանրաձող, սանդղահարթակ, դստրիկ
4)մեղրաձոր, կարծրանալ, սանրել, կակղամորթ

88.Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ու-ի հնչյունափոխություն կա:

1)Լուսավոր, փշածառ,արևմտյան, ընչացք
2)տամկանալ, անրջանք, անգթություն, ըմպան
3)հնչակ, մտածել, կատվառյուծ, ձվածեղ
4)լրագիր,առևտրական, ընրաքաղց, ջրառատ

89.Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ի ձայնավորի հնչյունափոխություն կա:

1)Գրաբար, սնափառ, արևմտյան, խճուղի
2)գետնամած, մրցավար, թախծալի, կոշկակար
3)երկնային, հոգաբարձու, տարեվերջ, սաստկաձայն
4)մտավոր,դեղնաթույր, կծկվել, ննջարան

90. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է ի ձայնավորը հնչյունափոխվել ը-ի:

1)տարեմուտ, մտավախություն, ուսուցչական, նշաձող
2)վշտակից, հետնադուռ, ալեծուխ, մշտադալար
3)լսարան, հոգյակ, սրտակից, վերնատուն
4)ձգողական, կրավորական, թվական, հանգստարան

91.Որ շարքում կա բառ, որում է(ե) ձայնավորի հնչյունափոխություն չկա։

1)գիրուկ, գիսավոր, դիմակ, դիպված
2)իջնել, մահճակալ, միջակ, շնջել
3)պիտանի, վիմագիր, տիրույթ, Ներսիսյան
4)զինվոր, հանդիսություն, իգական, գիտունիկ

92. Որ շարքի բոլոր բառերում ձայնավորի հնչյունափոխություն կա։

1)կղզյակ, քրտնաթոր, տրտմաշուք, բուսական
2)պատրանք, գնացուցակ, ընչազուրկ, վերստին
3)ուղեկալ, ծուլություն, աստղանիշ, մրջնաթթու
4)սրախողխող, լուսարձակ, վիրակապ, երկնասլաց

93.Որ շարքի բոլոր բառերում ձայնավորի կամ երկհնչյունի սղում կա։

1)կապտաթույր, պատրանք, աստղաբույր, ձանձրույթ
2)պատմական, բարենպաստ, դյուցազներգություն, գործնական
3)ոճրագործ, բուրավետ, երկրաչափություն, վրեժխնդրություն
4)դեղնակտուց, ակնոցավոր, մարդկություն, կցակառույց

94.Որ շարքի բոլոր բառերում երկհնչյունի հնչյունափոխություն կա։

1)մեհենական, վայրկյան, հուզախառն, կղզեխումբ
2)առենակալ, աշխուժորեն, ալեծուխ, ալրաթաթախ
3)արնախում, վարագուրել, քրիստոնեական, լուսապսակ
4)թուլակազմ, հեծելազոր, թրադաշույն, բուսաշխար

95.Որ շարքում երկհնչյունի սղումով կազմված բառ կա։

1)մատենագիր, հարուցել, հեքիաթասաց, ակնաբուժարան
2)ժանեկազարդ, սառցաբեկոր, հայեցակարգ, մարգարեություն
3)ցուցասրահ, հուսահատ, սենեկապետ, առենակալ
4)շահութաբեր, լռելյայն, քնքշագին, հրապուրանք

96.Նշված ածանցներին միանալիս որ շարքի բոլոր բառերում կկատարվի երկհնչյունի հնչյունափոխություն։

1)թույն(ոտ), գույն(ավոր), սյուն(ակ), թույն(անալ)
2)բույր(ավոր), բույր(ավետ), արյուն(ալի), տույժ(ած)
3)կույր(անալ), հույն(արեն), բույս(ական), բույժ(ակ)
4)լույս (եղ), կույս (ական), անկյուն(ակ), գույժ(կան)

97.Որ  շարքի բոլոր բառերում հնչյունափոխություն կա։

1)հնամենի, ձյունագես, վերջնական, առվեզր
2)բազմաթիվ, ամրակուռ, պայծառատես, վիմագիր
3)երեսնամյա, կատվառյուծ, վրիպակ, քմահաճ
4)աշնանացան, հյուրամեծար, պատվիրել, փոթորկահույզ

98. Որ մարքի բոլոր բառերում հնչյունափոխություն կա։

1)զգուշացում, կայսրուհի, մածնաբրդոշ, ատենակալ
2)կոշկակար, գարնանացան, ճշմարտացի, ծառատունկ
3)հնամենի, ձյունագես, վերջնական, առվեզր
4)բազմաթիվ, ամրակուռ, պայծառատես, վիմագիր

99.Որ շարքի բոլոր բառերում մեկից ավելի հնչյունափոխություն կա։

1)գնացեւցակ, հովվերգություն,ջրասուզակ, ուղղաթիռ
2)մտադրություն, վերջնահաշվարկ, ձվատվություն, քննչական
3)մաքրագրել, կիսափթած, ալևոր, թախծամրմունջ
4)բարձրաթռիչ, առաջնորդ, միջօրեական, բնազդաբար

100.Որ շարքի բոլոր բառերում սղում կա։

1)ծաղկաշղթա, կենդանական, ծանրակշիռ, հոգյակ
2)գլխավոր, անասնապահ, այգեպան, փախստական
3)գերություն, ոսկերիգ, մանրախնդիր, փոքրոգի
4)սառցահատ, գունավոր, մատենադարան, վայրկենական

101. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է ձայնավորը հնչյունափոխվել բաղաձայնի․

1) վայրկենասլաք, հոգյակ, ձվածեղ, չվացուցակ
2) կղզեբնակ, լեզվանի, կատվաձագ, թթվահամ
3) աղվամազ, ալյակ, ուրվական, մեղվապահ
4) բարություն, ձվաձև, առվեզր, կկվականչ

102. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ածանցի հնչյունափոխություն կա․

1) զարթուցիչ, վարքագրություն, ցուցակ, վերնախավ
2) զրուցարան, մատնաչափ, գրչակ, մշակութային
3) ուսուցչանոց, գիշատչային, գործնական, կառուցվածք
4) փափկասուն, սննդարար, վարչատարածքային, վերնագիր

103. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում արմատի հնչյունափոխություն կա․

1) երևութական, կորստյան, բնամթերք, շնաձուկ
2) դիտանցք, կտրուկ, երգչախումբ, հնչաբառ
3) միջանցք, տնօրինել, դպրոց, գլխագիր
4) մնջախաղ, արնախում, վարչակազմ, ծանրամարտիկվ

01․04․21

Լրացնել բաց թողած տառերը և կետադրել։

Ալվարդի հետ մենք ոչ միայն դասընկերներ ենք եղել, այլև միևնույն բակի բնակիչներ։ Երկաթագծի կայարանի մատույցներում, դա մի հինավուրց թաղ էր՝ խորդուբորդ բակերով խարխուլ տներով ու մի քանի տասնամյակ ապրած գալար ծառերով։ Ինը-տասը տարի առաջ քանդեցին այդ բակն ու միմյանց կրթնած աղյուսե տները։ Երբ ձյունը ծանրանում էր, մայթեզրի ծառերի սաղարտներին քանդքնդված բակի ծխնելույզզներից բարձրանում էին գորշ ծխի գալարները։ Ողորկ սառույցով էին ծածկվում աղբյուրը, ձյան տակ կքած ծառերը, որոնք զվարթ գարունքին սկսում էին փռել բակը՝ զարդարելով թափած բողբոջներով։ Իսկ ամռան միջօրեի շոգը մեզ փախցնում էր սենյակ, և մենք փեղկերն ամուր փակելով Մեծարենց ու Տերյան էինք կարդում։ Թվում է շատ վաղուց էր, ինչ բեռնա․․․տոյի թափքը լցրինք մեր կահույքը։ Հինավուրց ծառերը, հյուղակների մարդիկ հայտնվել ու անէացել են վաղնջական մի գողտրիկ երազում։ Հիմա ես նկարիչ եմ։ Ցուցահանդեսին ներկայացրած չորս կտավներիցս երկուսը՝ Աշնանային բնանկարը և Սալարկված խարխուլ բակը, արժանացան մրցանակի։ Բոլորը հաստատում են, որ իմ կտավներում ամռան միջօրեի արևն ու ստվերները կատարյալ են։

Ուղղակի մեջբերվող խոսքով նախադասությունների ուղղակի խոսքը վերածել անուղղակիի

1․ Դու այն ժամանակ ինձ ասացիր.
— Ինչքան էլ փորձեն ինձ վրա ճնշում գործադրել, ես խիղճս երբեք չեմ կորցնի։

Դու այն ժամանակ ինձ ասացիր, որ ինչքան էլ փորձեն ինձ վրա ճնշում գործադրել, ես խիղճս երբեք չեմ կորցնի։

2․ -Ես չէի ուզում քեզ վշտացնել, բայց քո վարմունքը ստիպեց ինձ անել դա,-ասաց բժիշկը այցելուին։

Բժիշկը ասաց այցելուին, որ նա չէր ուզում իրեն վշտացնել, բայց նրա վարմոինքը ստիպեց նրան անել դա:

3․ -Ճիշտ ես ասում՝ քո դրությունը ծանր է, բայց դու մի՛ տխրիր,- ասաց նկարիչը՝ հայացքն ուղղելով ինձ։

Հայացքն ուղղելով ինձ ասաց ուսուցիչը ինձ, որ ես ճիշտ եմ ասում՝ իմ դրությունը ծանր է, բայց ես չտխրեմ:

4․ «Եվ ինչո՞ւ ես չփորձեցի համոզել նրանց,-մտածում էր նա,- դա լավ կլիներ բոլորիս համար»։

«Եվ ինչո՞ւ նա չփորձեց համոզել նրանց,- մտածում էր նա,- դա լավ կլիներ բոլորի համար»:

5․ -Նախաճաշս փաթաթի՛ր, ուզում եմ հետս տանել, քանի որ ուշ եմ վերադառնալու,- ասացիր մայրիկիդ առավոտյան։

Մայրիկիդ առավոտյան ասացիր, որ նախաճաշդ փաթաթի, ուսում ես հետդ տանել, քանի որ ուշ ես վերադառնալու:

6․ Հուզվեցինք՝ լսելով դատավորին, որը մեզ ասում էր.
-Դուք ինձ հետ գտնվում եք արդարադատության պալատում, այստեղ արդարություն կգտնեք. պատմեք՝ ով է ձեզ նեղացրել։

Հուզվեցին՝ լսելով դատավորին, որը իրենց ասում էր, որ նրանք իր հետ գտնվում են արդարադատության պալատում այնտեղ արդարություն կգտնեն․ և պատմեն՝ ով է իրենց նեղացրել։

7․ -Ինչո՞ւ ես դու ինձ հետ թշնամացել,-հարցրեց Շապուհը հայոց արքա Արշակին,-չէ՞ որ ես սիրել եմ քեզ որդուս պես, նույնիսկ կամեցել եմ քեզ աղջկաս ամուսին տեսնել։

Շապուհը հարցրեց հայոց արքա Արշակին, թե ինչո՞ւ է նա իր հետ թշնամացել, չէ՞ որ նա սիրել է իրեն իր որդու պես, նույնիսկ կամեցել է նրան իր աղջկա ամուսին տեսնել։

8․Դասից հետո կարդացի ղեկավարության հայտարարությունը, որտեղ գրված էր. «Ձեզ՝ սովորողներիդ համար մենք ստեղծել ենք բոլոր հնարավոր պայմանները, որ դուք որևէ դժվարություն չունենաք»։

Դասից հետո կարդացի ղեկավարության հայտարարությունը, որտեղ գրված էր, որ մեզ՝ սովորողներիս համար նրանք ստեղծել են բոլոր հնարավոր պայմանները, որ մենք որևէ դժվարություն չունենանք։

9․ -Դու չես սխալվում, Սոնա՛, ես միանգամայն աննրբանկատ եղա քո նկատմամբ,- խորին հուզմունքով ասաց Լևոնը։

Խորհին հուզմունքով ասաց Լևոնը, որ Սոնան չի սխալվում, նա միանգամայն աննրբանկատ եղավ իր նկատմամբ։

10․ Ծերուկը, վեր կենալով տեղից, ասաց ինձ.
-Դու, սիրելի՛ս, լավ խորհիր անելիքդ մինչև վճռական քայլ կատարելդ։

Ծերուկը, վեր կենալով տեղից, ասաց ինձ, որ լավ խորհեմ անելիքիս մինչև վճռական քայլ կատարելս։

11․ «Եթե եղբայրս մեծ լիներ,-նամակում գրում էր նա աղջկան,-կխնդրեի, որ քեզ հետ ընկերություն աներ»։

Նամակում գրում էր նա աղջկան, որ եթե եղբայրը մեծ լիներ, կխնդրեր, որ նրա հետ ընկերություն աներ։

01.04.2021

Բեռնակիրներին այս հանդգնությունն այնքան չի հետաքրքրում, որքան այն մարդկանց, ովքեր խոհարարություն են սովորել և քննադատություն են անում, կամ մի փոքր երկրաչափություն են պարապել՝ և աստղերի շարժումների վրա են ճառախոսում, կամ երկու սագ և չորս կով են մեծացրել ՝ և դաստիարակության խնդիրներն են շահագործում, կամ զավակ են ունեցել ՝ և առաջին մարդուն են ճառաբանում, ով առաջինն է զավակ ունեցել, կամ վերջապես այնպիսի նյութի վրա են խոսում, որը բոլորովին օտար է իրենց, այո՛, այս մարդկանց հանդգնությունն ավելի է, որովհետև բանադատությունը կամ աստղագիտությունը կամ մանկապղծությունը և այլն Ծաղկի փողոց չէ, որն ուրիշներին հարցնելով մարդը սովորի։

Դերբայական դարձված, Տրված նախադասություններում երկրորդական նախադասությունները վերածել դերբայական դարձվածի

  1. Անցնում եմ Երևանի հարավային թաղամասերից մեկով, որ բռնեմ Արարատյան դաշտի ճանապարհը (երկրորդական, նպատակի պարագա)։ – Անցնում եմ Երևանի հարավային թաղամասերից մեկով բռնելու Արարատատյան դաշտի ճանապարհը:
  2. Ես գիշերուզօր որոնումներ էի կատարում, որ մի հարմար աշխատանք գտնեմ (երկրորդական, նպատակի պարագա)։ – Ես գիշերուզօր որոնումներ էի կատարում, որ մի հարմար աշխատանք գտնեմ:
  3. Ծերունի ձկնորսը ուռկանը ծովը նետեց և սպասեց, որ ջրի մեջ ցանցը բացվի ու ձգվի (երկրորդական, պատճառի պարագա)։ – Ծերունի ձկնորսը ուռկանը ծովը նետեց և սպասեց ջրի մեջ ցանցը բացվելուն և ձգվելուն:
  4. Մենք նպատակ ունենք, որ պատերազմը վերջանալուց հետո զինաթափ անենք նրանց (երկրորդական, որոշիչ)։ – Մենք նպատակի ունենք պատերազմը վերջանալուց հետո նրանց զինաթափելու:
  5. Եթե կորցնես մայրենին (երկրորդական, պատճառի պարագա), կկորցնես և՛ քեզ, և՛ վարքը հայոց մեծերի, և՛ ապագան մեր ազգի։ – Կորցնելով մայրենին, կկորցնես և՛ քեզ, և՛ վարքը հայոց մեծերի, և՛ ապագան մեր ազգի:
  6. Եվ նա կանի ամեն բան, եթե դու չկանքես (երկրորդական, պատճառի պարագա)։ – Եվ նա կանի ամեն բան քո չկանքելու պատճառով:
  7. Եթե չիրագործվեն մեր պահանջները (երկրորդական, պատճառի պարագա), մենք կկռվենք մինչև վերջին շունչը։ – Չիրագործվելով մեր պահանջները մենք կկռվենք մինչև վերջին շունչը:
  8. Ծնվել է մի նոր ու խոշոր բանաստեղծ, որ նորովի է ընկալում Հայաստանը (երկրորդական, որոշիչ)։ – Ծնվել է մի նոր ու խոշոր բանաստեղծ՝ Հայաստանը նորովի ընկալող:
  9. Գուցե դեռևս անհաղթահարելի խոչընդոտներ կան, որոնք անտեսանելի են մեզ (երկրորդական, որոշիչ)։ – Գուցե դեռևս անհաղթահարելի խոչընդոտներ կան՝ մեզ անտեսանելի:
  10. Այո՛, սկսվեց մեծ ու ահռելի պատերազմ, որ ընդգրկել է գրեթե ողջ հողագունդը (երկրորդական, որոշիչ)։ – Այո՛, սկսվեց մեծ ու ահռելի պատերազմ ընդգրկելով գրեթե ողջ հողագունդը:

Թարգմանություններ

Դպրոցը մարդկության գործարանն է։

Քանի որ դպրոցում են կրթում երեխաներին և տալիս նրանց ապագա։

Խաղում կարելի է շատ բան սովորել, որը հետագայում կօգտագործվի, երբ հանգամանքները դա պահանջեն։

Խաղումել սովորածը կարելի է օգտագործել կյանքում։

Ավելի քան հարյուր տարի է, ինչ շատ բողոքներ են հնչում դպրոցների վարման ոչ մեթոդական եղանակի վերաբերյալ, բայց միայն վերջին երեսուն տարվա ընթացքում է փորձ կատարվել ցանկացած լուրջ փորձ գտնել իրերի այս վիճակի համար: Եվ ինչով: Ո՞րն է արդյունքը. դպրոցները մնում են ճիշտ այնպես, ինչպես կար։

Ավանդական դպրոցները երբեքել չեն փոխվի ինչքանել ցանկանան թէ ցանկանան աշակերտները, ուսուցիչները, ծնողները։ Կարծում եմ դպրոցներում պիտի տիրի նույն իրավիճակը։